Sector: Gemeenten en overheid
AI-training voor de OR bij gemeenten
Gemeenten gebruiken AI op steeds meer plekken: Copilot in Word en Teams, een chatbot op de website, algoritmes bij aanvragen en controles. In één dagdeel leert jullie ondernemingsraad wat dat betekent voor het werk en welke rol de OR daarbij heeft.
Of mail zelf naar info@aivoordeor.nl
01De sector
De overheid ligt onder een vergrootglas
Van de overheid wordt verwacht dat zij kan uitleggen hoe een besluit tot stand komt. Sinds de toeslagenaffaire letten inwoners, de gemeenteraad en toezichthouders scherp op het gebruik van algoritmes. Voor medewerkers betekent dat nieuwe hulpmiddelen, en ook nieuwe verantwoordelijkheid.
De ondernemingsraad van een gemeente, provincie of waterschap heeft daarbij een eigen rol. De raad en het college gaan over het beleid naar buiten. De OR gaat over de gevolgen voor het werk en voor de mensen die het doen. Dat onderscheid heet het politiek primaat, en het bepaalt waarover je als OR wel en niet adviseert.
In de training bespreken we waar die grens ligt bij AI. Een besluit om een chatbot voor inwoners in te voeren heeft een politieke kant. Wat het betekent voor de werkdruk en de functies op het klantcontactcentrum, is een zaak van de OR.
02Toepassingen
Waar AI bij gemeenten opduikt
Vier toepassingen waar gemeenten nu keuzes over maken.
Copilot
Veel gemeenten testen Copilot of voeren het in. De assistent leest mee in mail, documenten en vergaderingen. Dat roept vragen op over vertrouwelijke stukken, over de kwaliteit van teksten en over wat de werkgever kan zien van het gebruik. Voor de overheid bestaan aparte handreikingen voor generatieve AI. Vraag hoe jullie organisatie die toepast.
Chatbots voor inwoners
Een chatbot beantwoordt vragen van inwoners op de website of in een berichtenapp. Voor het klantcontactcentrum verandert daarmee het werk. De eenvoudige vragen verdwijnen, de ingewikkelde gesprekken blijven over. Vraag wat dat betekent voor werkdruk, functie-eisen en bezetting, en wie ingrijpt als de chatbot een fout antwoord geeft.
Algoritmes in dienstverlening
Gemeenten gebruiken algoritmes bij onder meer aanvragen, toezicht en handhaving. De medewerker die met de uitkomst werkt, moet kunnen uitleggen hoe een besluit is genomen. Die medewerker moet ook kunnen afwijken van het systeem. Vraag of daar tijd, ruimte en scholing voor is.
Transparantie
De overheid hoort open te zijn over algoritmes. Daarvoor bestaat het landelijke Algoritmeregister. Voor de OR is dat een handig startpunt: je ziet welke systemen jullie organisatie heeft gemeld. Vraag ook naar systemen die er niet in staan, zoals hulpmiddelen voor personeelszaken.
03De rol van de OR
Waar de OR van een gemeente op let
Een overzicht van wat er is, komt eerst. Daarna volgen de vragen over werk en zeggenschap.
Lees: Vijf vragen die je als OR stelt bij de invoering van Copilot
- Welke AI-toepassingen heeft de organisatie, en staan ze in het Algoritmeregister?
- Wat verandert er in het werk van medewerkers die met de uitkomsten werken?
- Kan een medewerker afwijken van het systeem zonder daarop te worden aangesproken?
- Wat kan de werkgever zien van het gebruik van Copilot en andere hulpmiddelen?
- Welk deel van het besluit valt onder het politiek primaat, en waar begint de rol van de OR?
- Welke scholing krijgen medewerkers, en wie bewaakt dat die er ook komt?
04De training
Een training voor de OR van een gemeente, provincie of waterschap
De training gebruikt voorbeelden uit de publieke sector. In de intake kiezen we een casus die bij jullie speelt, zoals de invoering van Copilot of een chatbot voor inwoners. Jullie beoordelen die tijdens de training met de checklist voor AI-adviesaanvragen.
Daarnaast oefen je zelf met AI voor OR-werk. Ook daarvoor gelden spelregels, want een OR werkt met vertrouwelijke stukken. Speelt de invoering van Copilot bij jullie? Lees dan ook het artikel met vijf vragen die je als OR kunt stellen.
05Veelgestelde vragen
Geldt de WOR ook voor gemeenten?
Ja. Gemeenten, provincies en waterschappen hebben een ondernemingsraad met advies- en instemmingsrecht. Er is één verschil met het bedrijfsleven: over politieke besluiten zelf adviseert de OR niet, wel over de gevolgen voor het personeel. Dat is het politiek primaat (art. 46d WOR).
Onze gemeente doet nog een proef met AI. Is een training dan niet te vroeg?
Nee, dit is een goed moment. Tijdens een proef kun je nog afspraken maken over de evaluatie, de privacy en de scholing. Is de invoering al besloten, dan is er minder ruimte.
Kan de bestuurder of de gemeentesecretaris aansluiten?
Ja. Er is een variant waarin de OR en de bestuurder samen een dagdeel volgen over hun visie op AI en de spelregels. Je vindt die bij de prijzen.
Contact
Benieuwd of dit past bij jullie OR?
Stuur een e-mail met je vraag of aanvraag. Je krijgt binnen 2 werkdagen een reactie.
Of mail zelf naar info@aivoordeor.nl